The Matter
ทำไมปราจีนบุรีไม่เอา EEC? เมื่อปราจีน อาจกลายเป็น ‘ถังขยะขนาดใหญ่’ ของระบบอุตสาหกรรม แต่เสียงของผู้คนยังถูกละเลย
Compiled by KHAO Editorial — aggregated from 1 outlet. See llms.txt for citation guidance.
◌ Single Source
สาเหตุหนึ่งคือ เขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออกหรือ EEC มาพร้อมกับการให้กลไกพิเศษทางกฎหมาย เช่น การผ่อนปรนผังเมือง การลัดขั้นตอนประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม ตลอดจนการเอื้อสิทธิให้ต่างชาติเช่าที่ดินได้ถึง 99 ปี เป็นต้น
Key facts
- รับฟังเสียงไม่รอบด้าน: กระบวนการศึกษาขยาย EEC ถูกตั้งคำถามว่าเร่งรัดและไม่ฟังเสียงรอบด้าน โดยเริ่มรับฟังความเห็น มี.ค. 2568 ก่อนเห็นชอบในหลักการ พ.ค. 2569
- ต้องการทิ้งขยะ พื้นที่เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออกเดิมไม่มีความสามารถในการบำบัดกากอุตสาหกรรม โดยส่วนเกินของการอุตสาหกรรมทั้งอันตรายและไม่อันตรายรวม 3.26 ล้านตันต่อปี ทำให้ปราจีนบุรีอาจกลายเป็นที่หมายสำหรับการกำจัดกากอุตสาหกรรมเหล่านั้น
- วิถีชีวิตที่พึ่งพิงระบบนิเวศเดิม: ปราจีนบุรีมีฐานเกษตรอินทรีย์กว่า 18 ตำบล อาชีพประมง และการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ ใกล้ผืนป่าเขาใหญ่-ทับลาน จึงกังวลว่า EEC จะกระทบวิถีชุมชนและทรัพยากรเดิม
- วิกฤตมลพิษเดิมยังไม่แก้: ผลสำรวจพบว่าปราจีนบุรีมีจุดมลพิษอย่างน้อย 53 จุด รวมถึงโรงงานที่ไม่มีใบอนุญาตประกอบกิจการ (ร.ง.4) อย่างน้อย 16 แห่ง บางแห่งอยู่ในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ นอกจากนี้ยังพบการลักลอบทิ้งกากสารเคมีในหลายพื้นที่ จึงมีข้อกังวลว่าการนำปราจีนบุรีเข้าสู่ EEC อาจซ้ำเติมปัญหามลพิษเดิม
- ชุมชนเสียที่ดินทำเกิน: การขยาย EEC อาจทำให้ชุมชนสูญเสียที่ดินทำกิน เพราะกฎหมายเปิดทางใช้ที่ดิน ส.ป.ก. และราชพัสดุเพื่อพัฒนาอุตสาหกรรม และให้ทุนเช่าที่ดินได้ยาวถึง 99 ปี
- ต้องการน้ำ ภาคอุตสาหกรรมต้องใช้น้ำปริมาณมาก จึงเกิดเป็นโครงการสร้างเขื่อนและอ่างเก็บน้ำหลายแห่งเพื่อรองรับการใช้น้ำของภาคอุตสาหกรรม แม้ว่าปัจจุบันเกษตรกรในหลายพื้นที่จะยังขาดแคลนน้ำเพื่อการเพาะปลูกก็ตาม
Summary
3) ต้องการทิ้งขยะ พื้นที่เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออกเดิมไม่มีความสามารถในการบำบัดกากอุตสาหกรรม โดยส่วนเกินของการอุตสาหกรรมทั้งอันตรายและไม่อันตรายรวม 3.26 ล้านตันต่อปี ทำให้ปราจีนบุรีอาจกลายเป็นที่หมายสำหรับการกำจัดกากอุตสาหกรรมเหล่านั้น
กลไกเหล่านี้เอื้อประโยชน์ให้นักลงทุน แต่กลับทิ้งรอยแผลต่อชุมชนโดยรอบอย่างสาหัส ชาวบ้านจำนวนมากเสียที่ดินทำกินเพราะน้ำ อากาศ และดินถูกปนเปื้อน โรงงานที่ตั้งใหม่ก็ไม่ได้เพิ่มตำแหน่งงานให้คนในพื้นที่ เพราะอาศัยทักษะอีกแบบหนึ่ง รวมถึงปัญหาราคาที่ดินพุ่งสูงเกินเอื้อม
รายงานของ Data Hatch เผยว่า คำสั่งผ่อนปรนผังเมืองดังกล่าวทำให้จังหวัดปราจีนบุรีมี ‘โรงงานขยะ’ ที่ได้รับใบอนุญาตประกอบกิจการเพิ่มขึ้นถึง 105 แห่ง ภายในเวลาเพียง 9 ปี และกลายเป็นเมืองรองรับกากอุตสาหกรรมจากการขยายตัวของเขตอุตสาหกรรมใน 3 จังหวัด EEC โดยที่ยังไม่ได้เข้าร่วมเป็นอีกจังหวัดของ EEC เลยก็ตาม