iLaw
นักโทษทางการเมืองคือใคร? ชวนสำรวจนิยามโลก มองบริบทไทยในวันรำลึกสากล
Compiled by KHAO Editorial — aggregated from 1 outlet. See llms.txt for citation guidance.
◌ Single Source
30 ตุลาคมของทุกปีเป็นวันนักโทษทางการเมืองสากล จุดเริ่มต้น ของการกำหนดวันรำลึกถึงนักโทษทางการเมืองเกิดขึ้นในปี 1974 ระหว่างที่โครนิด ลิวบาร์สกีและโอเลกซี เมอร์เซนโก สองนักกิจกรรมสิทธิมนุษยชนและผู้เห็นต่างชาวโซเวียตซึ่งกำลังรับโทษจำคุกในค่ายกักกันมอร์โดเวียและเพื่อนนักโทษคนอื่นๆ ได้ร่วมกันอดอาหารเป็นเวลาหนึ่งวันเพื่อเรียกร้องให้มีการรับรองสถานะ “นักโทษทางการเมือง” ของพวกเขา หลายปีต่อจากนั้นวันที่ 30 ตุลาคมของทุกปีจึงกลายเป็นวันแห่งการรำลึกถึงนักโทษทางการเมืองในระดับนานาชาติ [1]
Key facts
- 30 ตุลาคมของทุกปีเป็นวันนักโทษทางการเมืองสากล จุดเริ่มต้น ของการกำหนดวันรำลึกถึงนักโทษทางการเมืองเกิดขึ้นในปี 1974 ระหว่างที่โครนิด ลิวบาร์สกีและโอเลกซี เมอร์เซนโก
- ในมิติสากล มีการให้คำนิยามนักโทษทางการเมืองที่พอจะสรุปได้ว่า พวกเขาเป็นบุคคลที่ถูกลิดรอนเสรีภาพด้วยการคุมขังอันเนื่องมาจากการแสดงออกที่ท้าทายกฎหมายหรือโครงสร้างอำนาจที่ดำรงอยู่ รวมไปถึงการถูกคุมขังโดยมีแรงจูงใจทางการเมืองเป็นสำคัญ
- ในเดือนสิงหาคม 2569 พ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุขจะมีผลใช้บังคับโดยมีเจตนารมณ์เพื่อคลี่คลายความขัดแย้งในสังคมผ่านการนิรโทษกรรมคดีทางการเมือง เริ่มมีจำเลยหรือผู้ต้องหาคดีทางการเมืองได้รับการนิรโทษกรรม อย่างไรก็ตาม
- ในปี 2545 แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ให้คำนิยามว่า นักโทษทางการเมืองครอบคลุมถึงนักโทษคนใดก็ตามที่คดีของเขามีองค์ประกอบทางการเมืองที่สำคัญ คำว่า “ทางการเมือง”
Summary
ในมิติสากล มีการให้คำนิยามนักโทษทางการเมืองที่พอจะสรุปได้ว่า พวกเขาเป็นบุคคลที่ถูกลิดรอนเสรีภาพด้วยการคุมขังอันเนื่องมาจากการแสดงออกที่ท้าทายกฎหมายหรือโครงสร้างอำนาจที่ดำรงอยู่ รวมไปถึงการถูกคุมขังโดยมีแรงจูงใจทางการเมืองเป็นสำคัญ
สารานุกรมบริเทนนิกา ให้นิยามคำว่านักโทษทางการเมืองว่า “บุคคลผู้ซึ่งถูกคุมขังเพราะการกระทำหรือความเชื่อของบุคคลดังกล่าวนั้นขัดแย้งกับการกระทำหรือความเชื่อของรัฐบาล” พร้อมทั้งระบุด้วยว่า แทบจะเป็นไปไม่ได้เลยที่จะให้นิยามคำดังกล่าวทางกฎหมายอย่างเคร่งครัดในปัจจุบัน อย่างไรก็ตามสิ่งที่แนวคิดหรือคำนิยามทั้งหมดของคำว่า “นักโทษทางการเมือง”
ในปี 2555 สมัชชารัฐสภาแห่ง สภายุโรป เคยรับรองคำจำกัดความของนักโทษทางการเมืองไว้ว่า บุคคลที่ถูกลิดรอนเสรีภาพส่วนบุคคลจะถือว่าเป็นนักโทษทางการเมือง หากเข้าข่ายพฤติการณ์ดังนี้