Spring News
ไม่เชื่อก็ได้ แค่อยากปั่นหัว 'IO พันธุ์ใหม่' Influence Operation
Compiled by KHAO Editorial — aggregated from 1 outlet. See llms.txt for citation guidance.
◌ Single Source
ขบวนการ IO สายพันธุ์ใหม่ เปลี่ยนจากโฆษณาชวนเชื่อ ไปสู่การปั่นข้อมูลข่าวสาร จาก Information Operation จึงกลายเป็น Influence Operation ..เราจะรู้ทันได้อย่างไร?
Key facts
- หมุดหมายสำคัญที่ทำให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงของกระบวนการ ‘IO แบบเดิม’ Information Operation มาเป็นกระบวนการ ‘IO แบบใหม่’ Influence Operation ในมุมมองของ อ.จันจิรา มองว่า เริ่มปรากฏให้เห็นชัดเจนตั้งแต่ช่วงหลังการรัฐประหาร ปี พ.ศ. 2557
- อ.จันจิรากล่าวเพิ่มว่า ส่วนการเลือกตั้งปี พ.ศ. 2566 เริ่มเห็นตัวละครมากขึ้น จากตัวละครที่เป็นองค์กรรัฐ มาเป็นพรรคการเมืองที่กระโจนเข้าในพื้นที่นี้มากขึ้นด้วยการใช้ IO โจมตีกันเอง
- เมื่อตั้งประเด็นการวิเคราะห์ว่าสาเหตุที่ทำให้ขบวนการนี้แพร่หลายอย่างมาก เป็นเพราะการเข้าถึงระบบ AI มีต้นทุนที่ต่ำลงใช่หรือไม่ อ.จันจิราให้คำตอบเชิงอธิบายว่า ส่วนหนึ่งเป็นแบบนั้น เรามักพูดถึงบทบาทของ AI ในแง่การทำให้คนตกงาน แต่ในกรณีนี้ AI
- การอธิบายถึงขบวนการ Influence Operation นั้น อ.จันจิรา ได้แยกให้เห็นว่า มีตัวละครที่ปรากฏให้เห็นประมาณ 2- 3 กลุ่ม เช่น องค์กรของรัฐ พรรคการเมือง และผู้รับจ้างที่เป็นเอกชน
Summary
‘ปฏิบัติการข้อมูลข่าวสาร’ หรือ Information Operation (IO) อาจไม่ได้มีเป้าหมายเพียงการทำให้ผู้คนเชื่อในข้อมูลหรือข้อความชุดใดชุดหนึ่งอีกต่อไป เมื่อโลกของการสื่อสารเปลี่ยนจากสื่อแบบเดิมเข้าสู่แพลตฟอร์มดิจิทัลและโซเชียลมีเดีย ปฏิบัติการที่มุ่งสร้างอิทธิพลต่อการรับรู้ของสังคมก็ซับซ้อนขึ้น ตั้งแต่การเบี่ยงประเด็น ปั่นกระแส สร้างบัญชีที่ดูเสมือนผู้ใช้จริง ไปจนถึงการผลิตเนื้อหาจำนวนมหาศาลด้วย AI
หมุดหมายสำคัญที่ทำให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงของกระบวนการ ‘IO แบบเดิม’ Information Operation มาเป็นกระบวนการ ‘IO แบบใหม่’ Influence Operation ในมุมมองของ อ.จันจิรา มองว่า เริ่มปรากฏให้เห็นชัดเจนตั้งแต่ช่วงหลังการรัฐประหาร ปี พ.ศ. 2557 โดยร่องรอยที่ทำให้เห็นเช่นนั้น คือการเกิดขึ้นของ ‘สำนักข่าวปลอม’ หรือ ‘อินฟลูเอนเซอร์ปลอม’ ที่มีการกล่าวหาขบวนการต่อต้านการรัฐประหาร เฉพาะอย่างยิ่ง ช่วงเปลี่ยนผ่านอำนาจของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ในช่วงปี พ.ศ. 2562
ผศ.ดร.จันจิรา สมบัติพูนศิริ จากสถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย อธิบายว่า สิ่งที่เรียกว่า IO ในปัจจุบันมีพลวัตเปลี่ยนไปจากภาพจำเดิมอย่างมาก และหากมองในระดับสากล คำว่า Influence Operation อาจช่วยอธิบายปรากฏการณ์นี้ได้ชัดเจนกว่า คำว่า Information Operation