Post Today
โนเบลการแพทย์ 2026 ใช้แสงไขสมอง เปิดทางรักษาใหม่โรคระบบประสาทและจิตเวช
Compiled by KHAO Editorial — aggregated from 1 outlet. See llms.txt for citation guidance.
◌ Single Source
สามนักวิทย์คว้าโนเบลจากการเปลี่ยนโปรตีนในสาหร่ายเป็นสวิตช์ควบคุมเซลล์ประสาท ช่วยศึกษาความทรงจำ อารมณ์ และต่อยอดทดลองฟื้นการมองเห็น
Key facts
- เมื่อวันที่ 5 ตุลาคม 2569 สมัชชาโนเบลแห่งสถาบันคาโรลินสกา ประเทศสวีเดน ประกาศมอบรางวัลโนเบลสาขาสรีรวิทยาหรือการแพทย์ ปี 2026 ให้แก่ คาร์ล ไดส์เซรอธ (Karl Deisseroth) ปีเตอร์ เฮเกอมันน์ (Peter Hegemann) และเกออร์ค นาเกล (Georg Nagel)
- ช่วยตอบว่าเซลล์กลุ่มไหนเกี่ยวข้องกับอาการ
- ที่มา: เอกสารประกาศรางวัลโนเบลสาขาสรีรวิทยาหรือการแพทย์ วันที่ 5 ตุลาคม 2026; มหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด; สถาบันวิจัยสุขภาพและการแพทย์แห่งชาติฝรั่งเศส
- ตามเอกสารประกาศรางวัล เทคนิคนี้ทำให้นักวิจัยศึกษาว่าเซลล์ประสาทสร้างความทรงจำ ความรู้สึก และพฤติกรรมได้อย่างไร รวมถึงค้นหาวงจรที่เกี่ยวข้องกับโรคทางระบบประสาทและจิตเวช ผู้ได้รับรางวัลทั้งสามจะได้รับเงินรางวัลรวม 12 ล้านโครนาสวีเดน
- ในช่วงต้นทศวรรษ 2000 เฮเกอมันน์และนาเกลค้นพบโปรตีนบนผิวเซลล์สาหร่ายชื่อ แชนแนลโรดอปซิน (channelrhodopsin) ซึ่งมีคุณสมบัติพิเศษ เมื่อได้รับแสงสีน้ำเงิน โปรตีนจะเปิดช่องให้อนุภาคที่มีประจุไฟฟ้า หรือไอออน ไหลเข้าสู่เซลล์ ทำให้เกิดสัญญาณไฟฟ้า
- ไดส์เซรอธนำความรู้ดังกล่าวมาต่อยอด โดยใส่ยีนที่เป็นคำสั่งสร้างโปรตีนแชนแนลโรดอปซินเข้าไปในเซลล์ประสาทจากหนู เมื่อฉายแสงสีน้ำเงิน เขาสามารถกระตุ้นให้เซลล์ส่งสัญญาณประสาทได้ ผลงานนี้เผยแพร่ในปี 2005 และอีกสองปีต่อมา
Summary
ตามเอกสารประกาศรางวัล เทคนิคนี้ทำให้นักวิจัยศึกษาว่าเซลล์ประสาทสร้างความทรงจำ ความรู้สึก และพฤติกรรมได้อย่างไร รวมถึงค้นหาวงจรที่เกี่ยวข้องกับโรคทางระบบประสาทและจิตเวช ผู้ได้รับรางวัลทั้งสามจะได้รับเงินรางวัลรวม 12 ล้านโครนาสวีเดน แบ่งเท่ากัน
ที่ผ่านมา นักวิจัยสามารถศึกษาว่าสมองบริเวณใดเกี่ยวข้องกับหน้าที่ใด แต่ยังมีข้อจำกัดในการพิสูจน์ว่าเซลล์กลุ่มนั้นเป็นสาเหตุของสิ่งที่เกิดขึ้นหรือไม่
ออปโตเจเนติกส์ช่วยให้นักวิจัยเลือกกระตุ้นหรือยับยั้งเซลล์ประสาทเป้าหมาย แล้วสังเกตผลที่ตามมา เช่น พฤติกรรมหรือการเคลื่อนไหวเปลี่ยนอย่างไร จึงช่วยแยกบทบาทของเซลล์แต่ละกลุ่มและศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการทำงานของสมองกับอาการได้แม่นยำขึ้น