'ประกันสังคม' สวัสดิการรัฐที่ยังไม่โอบรับแรงงานนอกระบบ

Key facts

• เศรษฐกิจ ธุรกิจบริการ คือฟันเฟืองสำคัญที่หล่อเลี้ยงประเทศ แต่คำถามที่สังคมและผู้กำหนดนโยบายต้องกลับมาทบทวนร่วมกันผ่านวาระการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมในวันที่ 27 กันยายน 2569 นี้คือ ภายใต้การขับเคลื่อนเศรษฐกิจด้วยเม็ดเงินมหาศาล
• ในปัจจุบันที่เศรษฐกิจดิจิทัลและธุรกิจบริการยุคใหม่เติบโตอย่างก้าวกระโดดด้วยเม็ดเงินมหาศาล แต่เบื้องหลังของการเจริญเติบโตเหล่านี้ กลับตั้งอยู่บนการทำงานของคนทำงานกว่า 21 ล้านคนหรือกว่าครึ่งหนึ่งของกำลังแรงงานทั้งประเทศ
• แม้รัฐจะพยายามเสนอทางออกด้วยการให้สมัครประกันสังคม มาตรา 40 แต่ในมุมของคนทำงาน สวัสดิการนี้ยังห่างไกลจากคำว่าครอบคลุม ผู้ประกันตนต้องควักกระเป๋าจ่ายเงินสมทบเอง 100% แลกกับสิทธิประโยชน์ที่จำกัด
• เมื่อไม่ถูกนับเป็นลูกจ้าง ผลกระทบที่ตามมาจึงรุนแรงกว่าแค่การเข้าไม่ถึงระบบประกันสังคม มาตรา 33 เพราะหมายถึงการถูกกีดกันออกจาก พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ไปโดยปริยาย แรงงานนอกระบบกว่าครึ่งประเทศต้องสูญเสียสิทธิขั้นพื้นฐาน
• ตลอดหลายปีที่ผ่านมา นับตั้งแต่ช่วงวิกฤตโควิด-19 ในปี 2563-2564 ที่เศรษฐกิจแพลตฟอร์มเติบโตสูงสุด เครือข่ายแรงงานนอกระบบ 'สหภาพไรเดอร์' และ 'สหภาพคนทำงาน' ได้ออกมารวมตัวประท้วงและยื่นข้อเสนอต่อภาครัฐอย่างต่อเนื่อง
• ในปี 2567 ที่ผ่านมา พรรคประชาชน และเครือข่ายแรงงาน เสนอให้แก้ไข ‘ร่าง พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน’ โดยขยายนิยามคำว่า ‘ลูกจ้าง’ ให้ครอบคลุมถึงแรงงานแพลตฟอร์มและฟรีแลนซ์ เพื่อให้ได้สิทธิเท่าเทียมกับพนักงานประจำ