กว่าจะมี ‘ประกันสังคมไทย’ ต้องผ่านอะไรมาบ้าง? ทำไมต้องปฏิรูป

Key facts

• การเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม 27 กันยายน 2569 อาจเป็นอีกหนึ่งจุดเปลี่ยนสำคัญของระบบประกันสังคมไทย เพราะเป็นครั้งที่ 2 ที่ผู้ประกันตนและนายจ้างได้เลือกตัวแทนของตัวเองโดยตรง หลังการเลือกตั้งครั้งแรกเมื่อปี 2566
• แนวคิดนี้มาจาก วิลเลียม เบเวอริดจ์ (William Beveridge) นักเศรษฐศาสตร์และนักปฏิรูปสังคมชาวอังกฤษ เขาเขียนไว้ใน ‘Social Insurance and Allied Services’ ที่เผยแพร่ต้นเดือนธันวาคม ค.ศ. 1942 ท่ามกลางสงครามโลกครั้งที่ 2
• ยักษ์ตนที่สามคือความไม่รู้ ปัจจุบันมีเด็กยากจนและยากจนพิเศษกว่า 3 ล้านคน และมีเด็กอายุ 3–14 ปีกว่า 600,000 คนอยู่นอกระบบการศึกษา แม้จะมีนโยบายเรียนฟรี แต่ค่าใช้จ่ายแฝงยังทำให้เด็กจำนวนมากหลุดจากระบบ
• หากจะดูปัญหาของกองทุนประกันสังคมไทย ต้องเริ่มตั้งแต่สมัยก่อตั้ง นับตั้งแต่เยอรมนีบุกเบิกระบบประกันสังคมขึ้นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2426 ก็ต้องรอเวลาถึง 69 ปี กว่าที่แนวคิดนี้จะเริ่มเดินทางมาถึงประเทศไทยอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2495
• สองปีต่อมา ความตั้งใจนั้นกลายเป็นตัวบทกฎหมาย คือพระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ. 2497 กฎหมายประกันสังคมฉบับแรกของไทย ซึ่งให้ตั้งกรมประกันสังคมขึ้นในกระทรวงการคลัง และวางขอบเขตความคุ้มครองไว้ถึงหกด้าน ตั้งแต่การคลอดบุตร การสงเคราะห์บุตร
• กว่าที่เรื่องนี้จะกลับมามีชีวิตอีกครั้งก็ล่วงมาถึงสมัยรัฐบาลพลเอกชาติชาย ชุณหะวัณ ซึ่งผลักดันจนออกพระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ. 2533 ได้สำเร็จ พร้อมตั้งสำนักงานประกันสังคมขึ้นเป็นหน่วยงานดูแลระบบ ในสังกัดกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม