iLaw
ทำความรู้จักราชกิจจานุเบกษา สื่อกลางประกาศกฎหมาย–ข้อมูลจากภาครัฐ (บางเรื่อง) สู่ประชาชน
Compiled by KHAO Editorial — aggregated from 1 outlet. See llms.txt for citation guidance.
◌ Single Source
ราชกิจจานุเบกษา คือ สิ่งพิมพ์ ประเภทวารสารทำหน้าที่เผยแพร่ข่าวสารของประเทศให้ข้าราชการและประชาชนได้รับทราบทั่วถึงกัน ถือกำเนิดขึ้นครั้งแรกสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 เนื้อหาในช่วงนั้นมีทั้งประกาศราชสำนัก กฎหมาย เศรษฐกิจ ศาสนา การต่างประเทศ เป็นหนึ่งในสื่อกลางสำคัญระหว่างรัฐกับประชาชน
Key facts
- ราชกิจจานุเบกษา คือ สิ่งพิมพ์ ประเภทวารสารทำหน้าที่เผยแพร่ข่าวสารของประเทศให้ข้าราชการและประชาชนได้รับทราบทั่วถึงกัน ถือกำเนิดขึ้นครั้งแรกสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 เนื้อหาในช่วงนั้นมีทั้งประกาศราชสำนัก กฎหมาย
- มีผลบังคับใช้ในอนาคต ซึ่งอาจกำหนดวันที่กฎหมายจะมีผลใช้บังคับไว้ หรือกำหนดให้มีผลบังคับใช้เมื่อพ้นช่วงระยะเวลาหนึ่ง เช่น เมื่อพ้น 180 วันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา ซึ่งกรณีนี้มักใช้กับกฎหมายที่มีผลกระทบต่อประชาชนและอาจต้องเผื่อเวลาให้หน่วยงานรัฐเตรียมการ
- จะต้องประกาศในราชกิจจานุเบกษาเสมอไป ข้อมูลที่ไม่ได้อยู่ในขอบเขตต้องประกาศในราชกิจจานุเบกษา ไม่ได้มีกฎหมายที่กำหนดให้ต้องประกาศในราชกิจจานุเบกษา ดังเช่นที่ พ.ร.บ.ข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 กำหนดไว้
- บังคับใช้ทันทีในวันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา กรณีนี้อาจเป็นกฎหมายเรื่องที่มีความเร่งด่วน จำเป็นต้องรักษาผลประโยชน์ของประเทศหรือประชาชน
- บังคับใช้วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา
- กำหนดมีผลใช้บังคับย้อนหลังโดยต้องกำหนดวัน เดือน ปีที่ใช้บังคับชัดเจน และต้องไม่มีลักษณะเป็นการบังคับใช้กฎหมายเป็นโทษย้อนหลังแก่บุคคล
Summary
ราชกิจจานุเบกษา เปรียบเสมือน “กระดานส่วนกลาง” ประกาศข้อมูลจากหน่วยงานรัฐให้ภาคประชาชนรับทราบ เมื่อดูตามหลักกฎหมายอาญา บุคคลจะเอาความไม่รู้กฎหมายมาเป็นข้อแก้ตัวไม่ได้ ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญและความจำเป็นของราชกิจจานุเบกษาว่า เมื่อกฎหมายอาญาซึ่งกำหนดว่าการกระทำใดที่ผิดและมีโทษในทางอาญาประกาศใช้แล้ว บุคคลจะถูกสันนิษฐานไว้เบื้องต้นก่อนว่าต้องรู้กฎหมายที่ถูกประกาศต่อสาธารณะ
ทั้งนี้ ร่างกฎหมายระดับพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ (พ.ร.ป.) และร่างพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) หากผ่านการพิจารณาของรัฐสภาและพระมหากษัตริย์ทรงลงพระปรมาภิไธยแล้ว เมื่อประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว ก็จะเปลี่ยนสถานะเป็นกฎหมายที่จะบังคับใช้กับประชาชนในรัฐ นอกจากนี้ กฎหมายลำดับรอง ระเบียบ ประกาศของหน่วยงานรัฐต่างๆ รวมถึงข้อบัญญัติองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ก็ต้องประกาศในราชกิจจานุเบกษา อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ว่าข้อมูลภาครัฐ “ทุกเรื่อง”
3) มีผลบังคับใช้ในอนาคต ซึ่งอาจกำหนดวันที่กฎหมายจะมีผลใช้บังคับไว้ หรือกำหนดให้มีผลบังคับใช้เมื่อพ้นช่วงระยะเวลาหนึ่ง เช่น เมื่อพ้น 180 วันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา ซึ่งกรณีนี้มักใช้กับกฎหมายที่มีผลกระทบต่อประชาชนและอาจต้องเผื่อเวลาให้หน่วยงานรัฐเตรียมการ