iLaw
เปิด 5 ขั้นตอนรัฐธรรมนูญฉบับประชาชน ยืนยันหลักการ สสร. ต้องมาจากการเลือกตั้ง
Compiled by KHAO Editorial — aggregated from 1 outlet. See llms.txt for citation guidance.
◌ Single Source
จากผลการออกเสียงประชามติประเด็นรัฐธรรมนูญเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 มีข้อยุติแล้วว่าประชาชนต้องการรัฐธรรมนูญฉบับใหม่เพื่อมาแทนที่รัฐธรรมนูญ 2560 ฟากรัฐสภาในรัฐบาลอนุทิน 2 ก็รับไม้ต่อในการจัดทำข้อเสนอเขียนรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ทว่าข้อเสนอส่วนใหญ่ของพรรคการเมืองยังคงอยู่ภายใต้กรอบตามถ้อยคำที่ระบุไว้ในคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญเมื่อวันที่ 10 กันยายน 2568 ที่ระบุว่ารัฐสภาไม่อาจให้ประชาชนเลือกผู้ร่างรัฐธรรมนูญได้โดยตรง
Key facts
- ด้วยการเสนอให้ สมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ (สสร.) ไม่ได้มาจากการเลือกตั้งโดยตรงจากประชาชน เช่น ภูมิใจไทยเสนอให้สสร. มาจากการเลือกของสมาชิกรัฐสภา ซึ่งสมาชิกรัฐสภาที่เป็นสมาชิกวุฒิสภาเกือบ 30% ไม่ได้มาจากการเลือกตั้งของประชาชน
- ขั้นตอนแรกของการเขียนรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ คือการแก้ไขรัฐธรรมนูญ 2560 ในมาตรา 256 ซึ่งเดิมเป็นมาตราที่ระบุเนื้อหาสาระของการแก้ไขรัฐธรรมนูญเป็นรายมาตรา จึงต้องแก้ไขมาตรานี้เพื่อให้เปิดช่องให้กับการเขียนรัฐธรรมนูญใหม่
- ซึ่งตามพระราชบัญญัติการเข้าชื่อเสนอกฎหมาย 2564 มาตรา 8 ระบุไว้ว่าจะต้องใช้ชื่อของผู้มีสิทธิเลือกตั้งไม่น้อยกว่า 20 คนเพื่อยื่นต่อประธานรัฐสภา พร้อมด้วยร่างเสนอแก้ไขมาตรา 256
- ในวาระรับหลักการรัฐธรรมนูญ 2560 มาตรา 256 กำหนดไว้ว่าจะต้องมีเสียงเห็นชอบจากรัฐสภาไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่ง หรือต้องมีเสียงเห็นชอบไม่น้อยกว่า 350 จาก 700 เสียง และยังพ่วงเงื่อนไขที่จะต้องมีเสียง สว. เห็นชอบไม่น้อยกว่า 1 ใน 3 หรือไม่น้อยกว่า 67
- หากผลประชามติมีข้อยุติว่าประชาชนส่วนใหญ่ของประเทศเห็นด้วยกับข้อเสนอเขียนรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ตามที่รัฐสภาเคาะมาแล้ว ก็สามารถนำร่างรัฐธรรมนูญฉบับนั้นขึ้นทูลเกล้าประกาศใช้เป็นรัฐธรรมนูญ 2560
Summary
เพื่อยืนยันหลักการความชอบธรรมทางประชาธิปไตยว่ามติของประชาชนย่อมชอบธรรมเหนือความครุมเครือของศาลรัฐธรรมนูญ ภาคประชาชนจึงริเริ่มเสนอร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ 2560 มาตรา 256 ฉบับภาคประชาชนที่ยืนยันหลักการสำคัญว่าประชาชนต้องมีส่วนร่วมกับการจัดทำร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ให้มากที่สุด ผ่านการเลือกตั้งสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ (สสร.) โดยตรงจากประชาชน
การเสนอแก้ไขมาตรา 256 ทำได้ผ่านหลายฝ่าย ตั้งแต่คณะรัฐมนตรีเป็นผู้เสนอ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) ไม่น้อยกว่า 1 ใน 5 หรือไม่น้อยกว่า สส. 100 คนเป็นผู้เสนอ หรือ สส. และ สว. รวมเสียงกันไม่น้อยกว่า 1 ใน 5 หรือไม่น้อยกว่า 140 เสียง เป็นผู้เสนอ และสำหรับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งยังสามารถเข้าชื่อไม่น้อยกว่า 50,000 ชื่อก็ได้ เพื่อริเริ่มกระบวนการเขียนรัฐธรรมนูญจากปลายปากกาของประชาชน
สำหรับภาคประชาชนจะต้องเริ่มต้นในขั้นตอนที่เรียกว่า “ริเริ่มเสนอกฎหมาย” ซึ่งตามพระราชบัญญัติการเข้าชื่อเสนอกฎหมาย 2564 มาตรา 8 ระบุไว้ว่าจะต้องใช้ชื่อของผู้มีสิทธิเลือกตั้งไม่น้อยกว่า 20 คนเพื่อยื่นต่อประธานรัฐสภา พร้อมด้วยร่างเสนอแก้ไขมาตรา 256 หากประธานรัฐสภาเห็นว่าการริเริ่มเข้าชื่อเสนอกฎหมายครบถ้วนตามกระบวนการแล้วให้แจ้งต่อผู้ริเริ่มภายใน 15 วัน เมื่อผู้ริเริ่มได้รับแจ้งแล้วก็สามารถเชิญชวนประชาชนให้ลงชื่อเสนอร่างแก้ไขมาตรา 256 ฉบับภาคประชาชนได้