Prachachat
สงครามอิหร่าน กับการปฏิวัติ‘น้ำมันโลก’
Compiled by KHAO Editorial — aggregated from 4 outlets. See llms.txt for citation guidance.
KHAO Verified
ในเดือนมกราคม 1980 “จิมมี คาร์เตอร์” ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกาในเวลานั้น ประกาศกร้าวต่อทั้งโลกว่า หากชาติใดพยายามที่จะครอบงำ “ภูมิภาคอ่าวเปอรเซีย” เพื่อหวังควบคุมแหล่งนํ้ามัน จะต้องเผชิญหน้ากับกองทัพสหรัฐอเมริกา คำประกาศดังกล่าวมีผลเท่ากับเป็นการการันตีการไหลผ่านช่องแคบฮอร์มุซโดยเสรีต่อเนื่องสืบมาอีก 45 ปี และเป็นหลักประกันความมั่นคงของพลังงานนํ้ามันสืบมา
Key facts
- (Carter Doctrine) ก็ทำให้สหรัฐอเมริกาหันไปพึ่งพาพลังงานจากตะวันออกกลาง ซึ่งเป็นแหล่งนำเข้าน้ำมันราว 25% ของน้ำมันที่สหรัฐอเมริกานำเข้าทั้งหมด ทำให้ความมั่นคงแห่งชาติของสหรัฐอเมริกาต้องขึ้นอยู่กับตะวันออกกลางไปด้วย
- ความพยายามในการเป็นหลักประกันการเข้าถึงแหล่งพลังงานในตะวันออกกลางของสหรัฐอเมริกาลดน้อยถอยลงตามลำดับ อย่างไรก็ตาม นับตั้งแต่ปี 2010 การผลิตน้ำมันและก๊าซธรรมชาติในสหรัฐอเมริกาเบ่งบานสุดขีด ลดการพึ่งพาน้ำมันนำเข้าลง พอถึงปี 2020
- ขึ้นในทศวรรษ 1970 ก็เป็นสหรัฐอเมริกาอีกนั่นแหละที่ริเริ่มการก่อตั้ง “สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ”
- เป็นผู้ครองตลาด สหรัฐอเมริกาอาจได้เห็นการส่งออกพลังงานของตนดิ่งลงทันทีที่ความต้องการน้ำมันและก๊าซธรรมชาติชะลอลง คุกคามต่ออุตสาหกรรมมูลค่าหลายพันล้านดอลลาร์ที่ว่าจ้างคนงานหลายพันตำแหน่ง
Summary
บัดนี้ โดนัลด์ ทรัมป์ ใช้เวลาเพียงไม่ถึง 2 เดือน เปลี่ยนสหรัฐอเมริกาจากการเป็นกระดูกสันหลังของระบบพลังงานระหว่างประเทศให้กลายเป็นที่มาที่สำคัญที่สุดของความไม่มั่นคงทางด้านพลังงาน และแม้ว่าสหรัฐอเมริกาเองจะไม่ได้รับผลกระทบจากวิกฤตพลังงานใหม่ครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ที่ตนเองเป็นผู้เริ่มต้น ด้วยการโจมตีทางอากาศต่ออิหร่านครั้งนี้ก็ตามที ผลกระทบในระยะยาวต่อรากฐานของเศรษฐกิจโลกที่อยู่บนพื้นฐานของน้ำมัน (The Global Oil Economy) ก็สั่นคลอนอย่างรุนแรงด้วยเหตุการณ์นี้
เมื่อเกิด “วิกฤตน้ำมัน” ขึ้นในทศวรรษ 1970 ก็เป็นสหรัฐอเมริกาอีกนั่นแหละที่ริเริ่มการก่อตั้ง “สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ” (ไออีเอ) ขึ้นภายใต้ความร่วมมือกับบรรดาชาติอุตสาหกรรมชั้นนำทั้งหลาย เพื่อประสานนโยบายพลังงานเข้าด้วยกัน และเป็นผู้ผลักดันจนเกิดระบบคลังสำรองน้ำมันเชิงยุทธศาสตร์ (Strategic Oil Reserves) และมาตรการอื่น ๆ เพื่อสร้างความยืดหยุ่นให้กับเศรษฐกิจโลกที่อยู่บนพื้นฐานของน้ำมัน ในเวลาเดียวกับที่สิ่งที่ถูกเรียกว่า “คาร์เตอร์ ดอคทรีน”
เศรษฐกิจภายในสหรัฐ จุดอ่อนของ ‘โดนัลด์ ทรัมป์’